|
|
|
|
Strona główna
|
|
ABC LOGISTYKI
|
Reguła 80/20
Twórcą tej reguły - nazywanej także od jego nazwiska regułą Pareto - jest XIX wieczny ekonomista włoski Vilfredo Pareto. Badając dystrybucję dochodów we Włoszech zaobserwował on w 1887 r., iż 80% bogactwa całego kraju było własnością 20% ludności. Na przestrzeni lat stwierdzono, że ta prosta reguła doskonale sprawdza się w wielu innych przypadkach praktyki gospodarczej, dla przykładu: 20% pozycji zapasów stanowi 80% ich skumulowanej wartości, 20% klientów generuje 80% wartości rocznego obrotu, 20% części stanowi 80% wartości produktu. Uogólniając, zasada 80/20 mówi, iż w zbiorowości niejednorodnej 20% elementów reprezentuje 80% skumulowanej wartości cechy, która służy jako kryterium klasyfikacji.
Regułę te ilustruje tzw. krzywa Pareto (lub krzywa 80/20) zwana także w statystyce krzywą Lorenza.
Choć jak powiedziano reguła w wielu przypadkach doskonale się sprawdza, w rzeczywistości mogą występować znaczne odchylenia od tej proporcji. W praktyce logistycznej reguła 80/20 stała się podstawą analizy zapasów i na jej bazie stworzono metodykę szeroko stosowanej analizy ABC, która dzieli zapasy pod kątem wartości (zaznaczono także na rysunku). Skoro 20% pozycji asortymentowych pozostających w zapasie stanowi 80% całkowitej wartości zapasu, to sugeruje odmienne podejście do sterowania zapasem tych 20% pozycji, do procesu wyboru dostawców oraz do obsługi dostaw.
Sieci logistyczne
Postępujące w latach 90. procesy globalizacji, tendencja do outsourcingu funkcji logistycznych oraz tryumf koncepcji zintegrowanego łańcucha dostaw spowodowały zmiany w strukturze systemów logistycznych. Procesy integracyjne wykraczają poza proste struktury łańcuchowe. Powstają nowe układy kooperacyjne, będące także nowymi wyzwaniami dla logistyki w zakresie zarządzania przepływami.
Coraz częściej można zidentyfikować relacje międzyorganizacyjne typu co-manufacturing (wspólne wytwarzanie), co-packing (wspólne przygotowanie produktów do dystrybucji), a ostatnio mówi się nawet o co-opetition, a więc o współpracy dwóch przedsiębiorstw, będących wobec siebie konkurentami (jest to złożenie dwóch słów: cooperation - współpraca i competition - konkurencja). Rozległe układy kooperacyjne powodują przekształcanie się łańcuchów logistycznych w sieci logistyczne. Rodzaje relacji i więzi w sieciach logistycznych są podstawą do wyodrębniania się konkretnych typów sieci.
Generalnie można je podzielić na sieci hierarchiczne i policentryczne. W tych pierwszych wyróżnić można nadrzędne ogniwo, które koordynuje procesy w sieci podejmując się roli integratora. Integratorem może być przedsiębiorstwo produkcyjne, handlowe lub operator logistyczny.
Sieci policentryczne cechuje brak jednego integratora, a podstawą tworzenia relacji mogą tu być powiązania kapitałowe, techniczne i technologiczne, kontakty osobiste czy więzi informacyjne, które z kolei prowadzą do powstawania wirtualnych sieci zależności sterowanych procesami logistycznymi. Zależności w sieciach logistycznych mogą mieć charakter operacyjny lub strategiczny, a sama sieć może mieć różny zasięg terytorialny.
Spotyka się lokalne sieci logistyczne działające na terenie aglomeracji miejskiej, której ogniwami są podmioty świadczące usługi komunalne. Sieci logistyczne mieszczą się w konwencji znanych od lat sieci kooperacyjnych.
Nie ulega jednak wątpliwości, iż o wydzieleniu z sieci powiązań kooperacyjnych sieci logistycznej decyduje pogłębiony charakter partnerstwa logistycznego.
Cross-docking
Pojęcie stosunkowo nowe i bardzo często podawane w brzmieniu angielskim. Mianem cross-dockingu określa się taki sposób obsługi ładunku w magazynie lub centrum dystrybucji, w którym nie jest on składowany, a od razu po przyjęciu kompletowany i przygotowywany do wysyłki do odbiorców. Jest to więc pewien rodzaj przeładunku z wykorzystaniem powierzchni magazynu (zwłaszcza strefy kompletacji) do formowania przesyłek według zamówień odbiorców, stąd polskie tłumaczenie tego terminu mówi o "przeładunku kompletacyjnym". Systemy dystrybucji oparte na cross-dockingu cechują się niższymi kosztami (wyeliminowanie kosztu składowania) oraz ogromnym stopniem zsynchronizowania procesów przepływu, zwłaszcza zharmonizowanych z wysyłkami dostaw do magazynów i innych punktów węzłowych.
Istnieją różne formy przeładunku kompletacyjnego. W najprostszej z nich jednorodne spaletyzowane ładunki nie podlegają dekompletacji i są natychmiast kierowane do strefy wydań. Dotyczy to dużych odbiorców, dla których najmniejszą jednostką rozliczeniową jest paleta albo specyficznego produktu o dużych rozmiarach. Najczęściej spotykana forma przeładunku kompletacyjnego polega na przyjmowaniu jednorodnych palet i pobieraniu z nich towarów potrzebnych do skompletowania konkretnych zamówień. Niewykorzystany w danym dniu towar podlega kompletacji w dniu następnym. Ta forma cross-dockingu stosowana jest w obsłudze sklepów detalicznych. Dość rzadką formą przeładunku kompletacyjnego jest przyjmowanie do magazynu już wstępnie posortowanych palet (obowiązek ten spoczywa zwykle na producencie) w taki sposób, że można je od razu dostarczyć do odbiorców. W tym przypadku niezwykle istotny jest przepływ informacji w kanale dystrybucji, tak by producent znał zapotrzebowanie każdego z odbiorców.
PUBLIKACJA Z CZASOPISMA EUROLOGISTICS
Adres strony czasopisma - http://www.eurologistyka.pl/
|
|
POJĘCIE LOGISTYKI
|
Jak dotąd logistyka nie
doczekała się jednolitej definicji. Każda książka zajmująca się tą tematyka
podaje minimum dwie definicje logistyki. Czasem prowadzi do takich sytuacji -
jak kłótnia dwóch szefów tej samej firmy - o to jakie cele ma przed sobą komórka
logistyczna przy objaśnianiu pracownikom jej powstania. Poniżej podajemy
definicje z których każda jest poprawna, lecz dopiero ostatnia jest najbliższa
zdefiniowania logistyki jako nauki(według naszej oceny).
Logistyka wg P. Blaik - "Logistyka. Koncepcja
zintegrowanego zarządzania przedsiębiorstwem" PWN, Warszawa 1997
Pojmuje on logistykę jako zintegrowany system planowania, organizowania,
kierowania i kontrolowania procesów fizycznych obiegu towarów i ich
informacyjnych uwarunkowań, w aspekcie optymalizacji realizowanych działań i
celów.
Logistyka wg A. Jonca - "Logistyka produkcyjna wybór
rozwiązań transportowych" IOPM Warszawa1992 Istotę logistyki
stanowi czasowo - przestrzenny przepływ materiałów ( ładunków) i informacji.
Przepływ ten może być odnoszony do dowolnie wyodrębnionego obszaru. W ten
sposób wyróżnieniu podlega logistyka przedsiębiorstwa przemysłowego jako ta
część przepływów ładunków i informacji, która związana jest z jego
działalnością gospodarczą.
Logistyka wg S. Krawczyka - "Logistyka w zarządzaniu
marketingiem" WAE Wrocław 1998 Logistyka obejmuje planowanie,
koordynacje i sterowanie przebiegiem , zarówno w aspekcie czasu jak i
przestrzeni, realnych procesów realizujących przyjęte cele. W szczególności
dotyczy to przestrzennego i czasowego : - rozmieszczenia, - stanu i
- przepływu dóbr będących podmiotami tych procesów, a więc ludzi, dóbr
materialnych, informacji i ośrodków finansowych. W przypadku, gdy
organizacją jest przedsiębiorstwo produkcyjne, logistyka obejmuje planowanie,
kształtowanie, sterowanie i kontrolowanie przepływów materiałów ( surowców,
części) i produktów ( półproduktów i produktów finalnych) oraz związanych z
nimi przepływów informacji od dostawców do przedsiębiorstwa, wewnątrz
przedsiębiorstwa i od przedsiębiorstwa do klientów. Kształtowanie, planowanie,
sterowanie i kontrola odnoszą się do wszystkich procesów związanych z tymi
przepływami, o ile maja one wpływ na czas i miejsce ich przebiegu.
Logistyka wg J. Fijałkowskiego - m.in. "Transport wewnętrzny w systemach logistycznych - wybrane zagadnienia" Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2000
Logistyka to kształtowanie optymalnych strumieni materiałów i związanych z nimi strumieni informacji w celu zaspokojenia potrzeb w rozpatrywanym obszarze, przy racjonalnych kosztach.
Materiał oznacza tu surowce, półfabrykaty, wyroby finalne, części zamienne i materiały eksploatacyjne.
Obszar ma znaczenie terytorialne (wydział, zakład, region) lub branżowe (przemysł spożywczy, dystrybucja leków itp.)
Logistyka stosowana jest dziedziną wiedzy i umiejętności potrzebnych do kształtowania racjonalnych strumieni materiałów i związanych z nimi strumieni informacji oraz projektowania (kształtowania i wymiarowania)
procesów przepływu materiałów i informacji w celu zaspokojenia potrzeb w rozpatrywanym obszarze, przy racjonalnych nakładach i kosztach.
Logistyka. wg I.Pilawskiego
Logistyka - nauka zajmująca się analizą efektywności procesów logistycznych pod względem kosztów , czasu, bezpieczeństwa i wzajemnych ich relacji związanych ze specyfika rynku na jakim konkretna organizacja funkcjonuje lub rodzajem produkcji wykonywanej przez tę organizacje, a zarazem transformacją ich wraz z zmianą uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych.
Proces Logistyczny Procesem Logistycznym nazywamy przepływ
materiału ( surowca, produktu, informacji - np. rudy, dokumentacji
technicznej, analizy ekonomicznej ) z elementami z nim związanych jak bazy
danych, magazyny, drogi transportowe itd. Jednocześnie przy zachowaniu
powiązania pomiędzy materiałem a informacją z nim związana w czasie przepływu.
Komentarz :Prawidłowość funkcjonowania procesów logistycznych
uzależniona jest od planowania strategicznego, który przy produkcji
masowej jest analizą dwóch aspektów : - popyt na dany produkt -
określenia terminu dostawy produktu do odbiorcy. Zaś przy produkcji
jednostkowej jest to technologia wytwarzania produktu. Taka zależność w
produkcji masowej pojawia się tylko na samym początku inwestycji przy
projektowaniu hal, magazynów i dróg przepływu materiałów ( surowców,
półproduktów i produktów) oraz informacji. Gdy fabryka razem z infrastrukturą
jest dobrze zaplanowana organizacyjnie i zaprojektowana pod względem
logistycznym. Dział logistyki znajdujący się w firmie posiadający daną fabrykę
zajmuje się :- prognozowaniem zaopatrzenia na podstawie pobytu, -
analiza zmian w ciągu technologicznym przy wprowadzaniu nowego produktu, -
prawidłową dostawna na termin do firmy i do klienta, - analiza kosztów
procesów logistycznych w zakresie zaopatrzenia i sprzedaży. Dział
logistyki w firmie z produkcją jednostkową zajmuje się : - analizą zmian w
ciągu technologicznym przy wprowadzaniu nowego produktu, - prawidłową
dostaw na termin do firmy, - analizą wpływu zmiany kolejność zadań
wykonywanych na termin końcowy przedsięwzięcia, - udoskonalaniem obórki
dokumentacji potrzebnej do wykonania zadania lub produktu i jej przepływu.
|
|
DEFINICJA LOGISTYKI
|
O Definicji Logistyki
Jednym ze źródeł terminu logistyka jest greckie słowo logistikós (logistikos). Oznacza ono człowieka myślącego według reguł logicznych (matematycznych i filozoficznych). Bliski znaczeniowo temu greckiemu terminowi jest łaciński przymiotnik logisticus, oznaczający: zrozumiały, racjonalny, zdolny do logicznego myślenia.
W starożytności logistyka była traktowana jako trzecia sztuka wojenna obok strategii i taktyki.
Takie znaczenie można odnaleźć w dziele cesarza bizantyjskiego z X w. Leontosa VI pt. "Sumaryczne wyłożenie sztuki wojennej" 1).
Takie pochodzenie i rozumienie tego terminu sygnalizuje zarazem trudności jakie napotykano w przyszłości przy próbach jego zdefiniowania. Reguły logiczne są bowiem wypracowywane w ramach nauk, więc ich stosowanie wykracza poza ścisły przedmiot tych nauk. Zatem zdefiniowanie logistyki wymaga uwzględnienia nie tylko nauki, lecz musi obejmować także obszar jej stosowania oraz przede wszystkim tego, który ją stosuje.
Współczesne rozumienie logistyki nawiązuje do innego źródła, jakim jest francuskie słowo logistique, wywodzące się z terminologii wojskowej i oznaczające "praktyczną sztukę przemieszczania armii, obejmującą także ciągłe jej zaopatrywanie, prace inżynierskie i sztabowe" 2). Takie znaczenie można odnaleźć w wydanym w Paryżu w 1837 r. dziele de Jomini pt. "Zarys sztuki wojennej", którego rozdział 6 nosi tytuł "O logistyce, czyli sztuce wprawiania oddziałów w ruch" 3).
W wyniku tego powstało pewne zamieszanie, gdyż tym samym słowem zostały określone dwa różne zjawiska. Czym innym jest bowiem "stosowanie logiki w praktyce" a czym innym "praktyczna sztuka przemieszczania".
Skutki tego zamieszania można zaobserwować na przykładzie prób zdefiniowania logistyki podejmowanych przez CLM (The Council of Logistics Management, USA). Jak podał w 1999 r. w korespondencji z autorem George A. Gecowets - Executive Vice President CLM, "definicja logistyki CLM była najpierw utworzona na początku lat 60-tych przez komitet wykonawczy Narodowej Rady Zarządzania Fizyczną Dystrybucją (National Council of Physical Distribution Management - "stara" nazwa CLM). Poprzez następne lata rozmaite komitety wykonawcze modyfikowały ją i uaktualniały".
W pewnym okresie (rok 1985) dały one efekt uwidaczniający procesowe ujęcie logistyki, jako wyraz przejścia od koncentrowania się "na przepływach fizycznych" do zorientowania się "na procesy" jakie nastąpiło w ciągu minionych 20 lat 4). Definicja ta w dosłownym tłumaczeniu była następująca: Logistyka jest procesem planowania, wdrażania i sterowania skutecznym i efektywnym przepływem i przechowywaniem towarów, usług i odpowiednich informacji od miejsca wytworzenia do miejsca konsumpcji w celu spełnienia wymagań klientów.
Choć ujęcie procesowe logistyki jest obecnie prawie powszechnie akceptowane, CLM opublikowało nową wersję definicji (w roku 1997), w której odchodzi się od takiego ujęcia logistyki na rzecz czegoś mniej określonego. W dosłownym tłumaczeniu jest ona następująca: Logistyka to ta część procesu w łańcuchu dostawczym, która planuje, wdraża i steruje skutecznym i efektywnym przepływem i przechowywaniem towarów, usług i odpowiednich informacji od miejsca wytworzenia do miejsca wykorzystania w celu spełnienia wymagań klientów. W aktualnej wersji tej definicji (z roku 2001) nie uściślono tajemniczo brzmiącego początku, a jedynie podkreślono dwukierunkowość przepływów jakimi zarządza logistyka 5).
Przełomowe znaczenie tej nowej definicji polega nie tyle na tym, że wprowadzono nowe pojęcie "supply chain process" - które robi karierę w ostatnich latach - ale na tym, że wyprowadza się logistykę poza ścisły obszar nauki powracając tym samym do greckich źródeł tego terminu. Wyraźnie wskazują na to wyjaśnienia vice przewodniczącego CLM: "U podstaw naszej definicji leży założenie. Ci którzy zarządzają procesem logistycznym "planują, wdrażają i sterują". Robią to wspólnie ponieważ to zespół zarządzający jest odpowiedzialny za działania związane z logistyką w dowolnym obiekcie (który w ogólności oznacza firmę)".
Zupełnie odmienny sposób pogodzenia tych dwóch różnych ujęć logistyki polegał na przyjęciu odrębnego pojęcia dla "praktycznej sztuki przemieszczania".
Po latach doświadczeń doprowadziło do zdefiniowania i wprowadzenia nowego terminu "logistyka stosowana" - dziedzina obejmująca wiedzę i umiejętności potrzebne do kształtowania racjonalnych strumieni materiałów i informacji oraz do projektowania techniczno - organizacyjnego i realizacji procesów przepływu materiałów i informacji w celu zaspokojenia potrzeb w ograniczonym obszarze 6).
Sposób ten był o tyle lepszy od poprzedniego, że nie wymagał ewolucji jakim podlegała definicja logistyki i jakim nadal podlega.
Można więc zauważyć, że dynamiczny rozwój zastosowań logistyki zachodzący w ostatnich latach, doprowadził do wyodrębnienia dwóch fundamentów logistyki, wynikających z jej aspektu metanaukowego oraz praktycznego, tzn. jej teorii i techni. Teoria podaje warunki dla istnienia jakiegoś obiektu, technia zaś podaje środki niezbędne do wytworzenia tego obiektu. Oba te fundamenty, choć w pełni samodzielne, dopełniają się wzajemnie, a pozbawione jeden drugiego zawisają w próżni.
Biorąc to pod uwagę można zaproponować definicję wykorzystującą oba te fundamenty, tzn.: Logistyka to warunkowanie dostarczania dóbr. Warunkowanie to wykorzystuje cały dorobek nauki, zaś konieczność dostarczania wynika z ograniczeń czasowo przestrzennych świata. Celem podejmowanych działań jest dobro człowieka, jako odbiorcy najszerzej rozumianych dóbr służących do zaspokajania jego fizycznych, psychicznych i społecznych potrzeb. Wymagane są przy tym określone predyspozycje logistyków do troski o dobro, którego są również współodbiorcami.
Wspomniane wyżej definicje nie tracą przy tym swej wartości ani ważności gdyż można je traktować jako rozwinięcie terminów użytych w proponowanej - może zbyt zwięzłej - definicji.
Może też być to przedmiotem zadumy, że po tylu wiekach nadal jesteśmy blisko podwalin naszej cywilizacji jakie założono w starożytności.
1) Dobrzyński M.: Logistyka, Instytut Zarządzania i Marketingu, Białystok 1999
2) The New Encyclopedia Brytanica
3) Dobrzyński M.: op.cit.
4) Rzeczyński B.: Trendy i strategie w logistyce 2000+ , Logistyka 6/2000.
5) CLM, 1997, www.clm1.org/Mission/Logistics.asp
6) Fijałkowski J.: Technologia magazynowania. OW PW, Warszawa 1995
Artykuł pochodzi ze strony autora poświęconej logistyce.
|
|
Copyrights © 2003 Wiktor Zajkiewicz All rights reserved
|
|
|